Wanneer eindigt de uitzondering voor rechtsbijstand bij een veranderende opdracht?
Een opdracht die begint met procesadvies kan later Wwft-plichtige werkzaamheden omvatten. Voor advocaten in Europees Nederland moet daarom per concrete dienst worden beoordeeld of zij binnen de wettelijke reikwijdte valt en of de uitzondering voor rechtspositiebepaling of rechtsbijstand geldt. Peildatum: 21 november 2026. De oorspronkelijke dossiernaam biedt geen blijvende vrijstelling. Beoordeel een uitbreiding voordat u de nieuwe werkzaamheden verricht, leg het onderscheid vast en rond vereist cliëntenonderzoek tijdig af. Vertrouwelijke procesinformatie wordt door een opdrachtwijziging niet automatisch vrij deelbaar.
De dienst bepaalt de grens, niet de naam van de zaak
Artikel 1a, vierde lid, onder c, Wwft noemt specifieke werkzaamheden van advocaten. Daaronder vallen onder meer begeleiding bij het kopen of verkopen van ondernemingen of registergoederen, bepaalde werkzaamheden rond vennootschappen en optreden namens en voor rekening van een cliënt bij financiële of onroerendezaaktransacties. Niet iedere opdracht aan een advocaat valt dus onder de Wwft.
Vervolgens moet u de uitzondering van het vijfde lid beoordelen. Deze betreft onder meer rechtspositiebepaling, vertegenwoordiging en verdediging in rechte en advies over het instellen of vermijden van een rechtsgeding. Advies voor, tijdens en na een rechtsgeding kan eveneens binnen de wettelijke uitzondering vallen. De actuele wettekst is het uitgangspunt voor beide toetsen.
De basispagina over advocaten en notarissen beschrijft de reikwijdte. Bij een wijziging is vooral de vergelijking belangrijk: wat deed u tot nu toe en wat wordt er nu daadwerkelijk van u gevraagd?
Herbeoordeel bij een nieuwe rol in dezelfde zaak
Een procesdossier kan betrekking hebben op aandelen of vastgoed zonder dat alle bijstand daardoor transactiebegeleiding wordt. Omgekeerd blijft een latere zelfstandige transactieopdracht niet vanzelf uitgezonderd omdat u eerder over een geschil adviseerde. Ook een schikking verdient een inhoudelijke beoordeling: advies om een rechtsgeding te vermijden kan binnen de uitzondering vallen. Het woord “schikking” of “overdracht” beslist de uitkomst niet zelfstandig.
| Verandering in de opdracht | Te beantwoorden vraag | Vastlegging |
|---|---|---|
| Na procesadvies vraagt de cliënt begeleiding van een nieuwe verkoop | Is dit een zelfstandige transactiedienst en geldt daarvoor nog een wettelijke uitzondering? | De nieuwe werkzaamheden, hun doel en relatie tot de eerdere bijstand. |
| Een regeling beëindigt een bestaand geschil | Welke werkzaamheden betreffen het rechtsgeding of het vermijden daarvan? | De concrete samenhang; geen automatische kwalificatie op basis van de gekozen vorm. |
| Naast rechtsbijstand wordt beheer van geld gevraagd | Welke rol en handelingen neemt u erbij, en onder welke wettelijke categorie vallen die? | De afzonderlijke opdrachtgrens en de toepasselijke onderzoeksverplichtingen. |
Deze tabel is een beoordelingshulp, geen lijst met automatische vrijstellingen. Laat twijfel over gemengde werkzaamheden tijdig beoordelen, bijvoorbeeld met ondersteuning van de deken, en leg de gekozen grondslag vast.
Vijf stappen vóór de uitbreiding
- Omschrijf de nieuwe handeling. Noteer wat u gaat adviseren, opstellen, beheren of namens de cliënt uitvoeren. “Vervolg van de zaak” is te algemeen.
- Toets de wettelijke dienstcategorie. Koppel de activiteit aan de reikwijdte van artikel 1a, vierde lid, onder c.
- Beoordeel de uitzondering afzonderlijk. Motiveer het verband met rechtspositiebepaling of rechtsbijstand, of waarom dat verband de nieuwe dienst niet dekt.
- Beslis over het startmoment. Is de dienst Wwft-plichtig, organiseer dan het vereiste cliëntenonderzoek voordat u hiermee verdergaat. Een bestaande cliëntrelatie is geen bewijs dat dit onderzoek al compleet is.
- Bevestig de afbakening. Werk de opdrachtomschrijving en interne instructies bij, zodat collega’s weten welke werkzaamheden op welke grondslag plaatsvinden.
De NOvA-toelichting bij artikel 7.1 van de Verordening op de advocatuur beschrijft deze toets na het eerste verkennende gesprek. Zo’n gesprek valt volgens de toelichting buiten de Wwft zolang nog niet inhoudelijk wordt geadviseerd. Het is geen algemene ruimte om nieuwe transactiewerkzaamheden alvast te starten. De pagina over het tijdstip van verificatie licht de hoofdregel en beperkte uitzonderingen nader toe.
Houd bij gemengde opdrachten de grondslagen herkenbaar
Leg per onderdeel vast welke werkzaamheden, betrokkenen en informatie relevant zijn. Een afzonderlijke interne notitie kan voldoende zijn om de afweging zichtbaar te maken; het aanmaken van een nieuw dossiernummer is op zichzelf geen wettelijke kwalificatie. Bij een uitbreiding kan ook nieuwe informatie over cliënt, vertegenwoordiger of UBO nodig zijn.
Fictief voorbeeld: een advocaat adviseert een ondernemer over verweer tegen een vordering. Later vraagt dezelfde cliënt om een losstaande aankoop van een andere onderneming te begeleiden. De advocaat beschrijft die aankoop als een nieuwe dienst, beoordeelt de reikwijdte en stelt vast dat de eerdere procesuitzondering deze opdracht niet dekt. Hij organiseert het Wwft-onderzoek voordat de aankoopbegeleiding begint. De eerdere procesbijstand wordt daarmee niet met terugwerkende kracht een Wwft-dienst.
Beroepsgeheim en meldplicht vragen een eigen afweging
Ook buiten de Wwft blijven de beroepsregels gelden. De NOvA onderscheidt de vergewisplicht over de identiteit en het doel van de opdracht van het verdergaande Wwft-cliëntenonderzoek. Een uitzondering op de Wwft betekent daarom niet dat iedere opdracht zonder beoordeling kan worden aanvaard.
Bij Wwft-plichtige diensten moet u eventuele ongebruikelijke transacties afzonderlijk beoordelen. Artikel 18a Wwft doorbreekt het beroepsgeheim voor naleving van de wettelijke meld- en informatieverplichtingen. Dat is geen algemene toestemming om het volledige procesdossier te delen. Bepaal welke informatie onder welke verplichting valt en bewaak de uitzondering voor de rechtsbijstand. Zie ook de uitleg over de meldplicht.
Vanaf 10 juli 2027 wordt de AMLR grotendeels toepasselijk. Herbeoordeel vóór die datum de reikwijdte, uitzonderingen en meldprocedure aan de hand van het toekomstige Europese kader; dit artikel beschrijft de huidige Nederlandse toets.
Bronnen
- Wwft, artikelen 1a, 4–5, 16–18a — Wettenbank, versie 1 juli 2026.
- Verordening op de advocatuur en toelichting, artikelen 7.1–7.3 — NOvA, online tekst geraadpleegd 21 november 2026.
- Verordening (EU) 2024/1624, artikelen 3, 21, 70 en 90 — Europees Parlement en Raad, 31 mei 2024.
Herziening gepland vóór 10 juli 2027
De Europese anti-witwasverordening (AMLR) is grotendeels van toepassing vanaf 10 juli 2027. De redactie toetst deze pagina vóór die datum opnieuw; tot dan beschrijft hij het recht op de peildatum. Lees wat er voor uw organisatie verandert.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren