Ga naar inhoud
Contact
BegripGeldend recht · peildatum 21 november 2026

Anti-witwasrichtlijn

Inhoud nagelopen op Volgende controle 1 jun 20274 min lezenRedactie Customer Diligence

Kort gezegdDe Europese anti-witwasrichtlijnen vormen de historische basis voor veel Nederlandse Wwft-verplichtingen. Van AMLD1 tot AMLD5 zijn de reikwijdte, het cliëntenonderzoek en de informatie-uitwisseling stapsgewijs uitgebreid. Het in 2024 vastgestelde pakket voegt rechtstreeks toepasselijke regels en Europees toezicht toe. Op 21 november 2026 zijn de belangrijkste AMLR-verplichtingen nog toekomstig recht. Hieronder staat de ontwikkeling van het kader; de praktische voorbereiding hoort bij de overgang naar de AMLR in 2027.

Wat doet een anti-witwasrichtlijn?

Een richtlijn verplicht EU-lidstaten een bepaald resultaat in hun nationale recht te verwezenlijken. Nederland heeft Europese antiwitwasregels onder meer verwerkt in de Wwft en uitvoeringsregelgeving. AMLD4 trad Europees op 25 juni 2015 in werking; de Nederlandse Implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn trad op 25 juli 2018 in werking. AMLD5 is grotendeels geïmplementeerd via de Implementatiewet en het Implementatiebesluit wijziging vierde anti-witwasrichtlijn, die op 21 mei 2020 in werking traden. UBO-registratie en het Verwijzingsportaal Bankgegevens zijn via afzonderlijke wetgeving geregeld. Daarmee krijgen internationale uitgangspunten gevolgen voor cliëntenonderzoek, meldingen, toezicht en interne beheersing. De FATF-standaarden zijn een belangrijke achtergrond van het Europese beleid.

Een verordening werkt anders: zij is rechtstreeks toepasselijk vanaf de daarvoor bepaalde datum. Vaststelling, inwerkingtreding, nationale omzetting en toepasselijkheid zijn dus verschillende momenten. Alleen het publicatiejaar vertelt niet vanaf wanneer een instelling een nieuwe onderzoeksregel moet gebruiken.

Van AMLD1 tot en met AMLD5

De tabel beschrijft de historische ontwikkeling op hoofdlijnen. De genoemde oude bepalingen zijn geen zelfstandige werkinstructie voor een dossier in 2026.

RichtlijnBelangrijkste ontwikkeling
AMLD1 — 91/308/EEG (1991)Een Europees preventief kader tegen witwassen via het financiële stelsel, met onder meer identificatie, gegevensbewaring en informatieverstrekking door krediet- en financiële instellingen.
AMLD2 — 2001/97/EG (2001)Uitbreiding naar meer onderliggende misdrijven en beroepsgroepen, waaronder accountants, belastingadviseurs en bepaalde werkzaamheden van juridische beroepsbeoefenaars.
AMLD3 — 2005/60/EG (2005)Terrorismefinanciering expliciet in het preventieve kader; verdere uitwerking van cliëntenonderzoek, uiteindelijke belanghebbenden en maatregelen naar gelang het risico.
AMLD4 — (EU) 2015/849 (2015)Verdere versterking van risicobeoordelingen op Europees, nationaal en instellingsniveau en van transparantie over uiteindelijk belanghebbenden, onder meer via centrale registers.
AMLD5 — (EU) 2018/843 (2018)Wijziging van AMLD4 met onder meer bepaalde virtuelevalutadiensten, strengere voorwaarden voor anonieme prepaidkaarten, hoogrisicolandenmaatregelen en ruimere informatie-uitwisseling.

AMLD2 en AMLD5 waren wijzigingsrichtlijnen. De nummering betekent dus niet dat vijf afzonderlijke volledige stelsels naast elkaar gelden. Voor de huidige verplichtingen raadpleegt u de actuele Nederlandse regels en de toepasselijke Europese bepalingen. Vooral oude beschrijvingen van cryptoactiviteiten en registertoegang moeten op hun datum worden gelezen.

Het nieuwe pakket: drie verschillende instrumenten

  • AMLR, Verordening (EU) 2024/1624: bundelt regels voor instellingen, waaronder cliëntenonderzoek en interne beheersing. De algemene toepassingsdatum is 10 juli 2027. Voor de aangewezen voetbalmakelaars en professionele voetbalclubs geldt 10 juli 2029. Dit is op de peildatum toekomstig recht.
  • AMLD6, Richtlijn (EU) 2024/1640: regelt onder meer nationale toezichthouders, FIU’s en registers. De algemene omzettingsdatum is 10 juli 2027, maar onderdelen kennen eerdere of latere termijnen. Het gehele instrument als uitsluitend toekomstig aanduiden zou daarom onjuist zijn.
  • AMLA-verordening, Verordening (EU) 2024/1620: richt de Europese antiwitwasautoriteit op en geldt grotendeels sinds 1 juli 2025. Rechtstreeks toezicht op geselecteerde financiële instellingen begint vanaf 2028. Dat toezicht is nog toekomstig; AMLA vervangt niet alle nationale toezichthouders of FIU’s.

De invoering van een rechtstreeks toepasselijk regelboek vermindert verschillen tussen nationale regels voor instellingen. Tegelijk blijven nationale wetgeving en bevoegde autoriteiten relevant. Een kantoor kan daarom niet volstaan met het vervangen van het woord ‘Wwft’ door ‘AMLR’ in bestaande procedures.

Welke AMLD6 wordt bedoeld?

De aanduiding ‘zesde anti-witwasrichtlijn’ wordt ook gebruikt voor Richtlijn (EU) 2018/1673 over de strafrechtelijke bestrijding van witwassen. Dat is een ander instrument dan Richtlijn (EU) 2024/1640 uit het nieuwe preventieve pakket. Vermeld daarom altijd het volledige richtlijnnummer wanneer u een verplichting of wijziging beschrijft.

Praktische leesroute voor een wijziging

  1. Noteer het volledige nummer en controleer of u een richtlijn, verordening of voorstel leest.
  2. Zoek de specifieke toepassings- of omzettingsdatum op. Controleer uitzonderingen voor het onderwerp en de doelgroep.
  3. Koppel de bepaling aan de actuele Nederlandse verplichting en houd toekomstige aanpassingen herkenbaar apart.
  4. Gebruik voor aanpassing van processen, systemen en opleiding de pagina AMLR 2027.

Deze route voorkomt bijvoorbeeld dat een historische uitzondering uit AMLD3 wordt toegepast op een huidige cliënt, of dat een toekomstige AMLR-regel nu al een Wwft-verplichting vervangt.

Bronnen

Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.

Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.

Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve

Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren