Wwft: Belastingontduiking en ontwijking
Kort gezegdBelastingontduiking is het opzettelijk ontlopen van belastingverplichtingen in strijd met de wet en kan een fiscaal misdrijf vormen. Belastingontwijking verlaagt de belastingdruk binnen de wet. Fiscale misdrijven kunnen een gronddelict voor witwassen zijn, maar niet iedere belastingfout is fraude of witwassen. Voor Wwft-instellingen is doorslaggevend of een verrichte of voorgenomen transactie aan een toepasselijke meldindicator voldoet. Deze begripsuitleg geldt voor Europees Nederland op 21 november 2026 en helpt bij het onderscheiden van de fiscale en Wwft-beoordeling.
Ontduiking, ontwijking en een belastingfout
Bij belastingontduiking wordt bewust onjuiste of onvolledige informatie gebruikt om belasting te ontlopen. Denk aan het verzwijgen van omzet of het opvoeren van verzonnen kosten. De Rijksoverheid benadrukt het opzettelijke karakter. Een verkeerd overgenomen getal of een verdedigbaar verschil van inzicht is daarmee niet zonder meer gelijk te stellen.
Belastingontwijking betekent hier dat iemand gebruikmaakt van legale mogelijkheden om minder belasting te betalen. Of een concrete constructie werkelijk is toegestaan, hangt af van de toepasselijke regels en de feiten. De benaming die de cliënt eraan geeft, beslist dat niet. Een constructie die berust op schijnhandelingen of onjuiste informatie wordt niet legaal doordat iemand haar belastingplanning noemt.
| Begrip | Kern | Betekenis voor de Wwft |
|---|---|---|
| Belastingontduiking | Bewust handelen in strijd met belastingverplichtingen. | Kan als fiscaal misdrijf de basis vormen voor witwassen; beoordeel de concrete transactie en indicatoren. |
| Belastingontwijking | Belasting verminderen binnen de wettelijke mogelijkheden. | Een legaal belastingvoordeel vormt op zichzelf geen uit misdrijf verkregen voordeel. Andere signalen blijven relevant. |
| Belastingfout | Een onjuistheid waarvan oorzaak en verwijtbaarheid nog moeten worden vastgesteld. | Onderzoek wat er is gebeurd; neem opzet of een meldplicht niet automatisch aan. |
Dat ontduiking en ontwijking beide tot minder belastingopbrengst kunnen leiden, maakt ze juridisch niet gelijk. Voor de Wwft gaat het om mogelijke betrokkenheid bij witwassen of terrorismefinanciering, beoordeeld met de toepasselijke indicatoren. Maatschappelijke kritiek op een fiscale keuze vervangt die toets niet.
Waar ligt de verbinding met witwassen?
Witwassen betreft handelingen met voorwerpen die uit misdrijf afkomstig zijn, met de daarvoor geldende wettelijke kennis- of schuldvereisten. Het gaat niet uitsluitend om contant geld. Ook vermogensbestanddelen of geld dat door belastingontduiking beschikbaar blijft, kunnen een criminele herkomst hebben. FIU-Nederland noemt fiscale fraude uitdrukkelijk als mogelijk gronddelict.
Daaruit volgt niet dat alle inkomsten van een belastingplichtige crimineel zijn zodra een aangifte onjuist blijkt. Maak onderscheid tussen de oorspronkelijke inkomsten, het mogelijke fiscale misdrijf en het daardoor verkregen voordeel. Ook legaal verdiende omzet kan samengaan met strafbare belastingontduiking. Omgekeerd maakt het betalen van belasting de opbrengst van een ander misdrijf niet legaal.
Het bestaan van een belastingaanslag of correctie zegt evenmin zelfstandig of witwassen is gepleegd. De fiscale behandeling en de strafrechtelijke herkomstvraag hebben verschillende uitgangspunten. Een medewerker hoeft voor een Wwft-melding echter niet eerst alle bestanddelen van een strafbaar feit te bewijzen of een veroordeling af te wachten.
Wat betekent dit voor melden?
Stel eerst vast dat de werkzaamheden onder de Wwft vallen. Bepaal vervolgens welke verrichte of voorgenomen transactie u beoordeelt. Toets de indicatoren die voor uw instelling gelden. Bij de subjectieve indicator gaat het om aanleiding om een mogelijk verband met witwassen of terrorismefinanciering te veronderstellen. Een toepasselijke objectieve indicator moet afzonderlijk worden beoordeeld.
Bewuste verzwijging, tegenstrijdige verklaringen of valse onderliggende stukken kunnen relevant zijn. Leg vast welke feiten u kent, welke toelichting is gegeven en waarom die wel of niet overtuigt. Een etiket als fiscale kwestie is geen inhoudelijke beoordeling. Zodra het ongebruikelijke karakter bekend is, moet de instelling onverwijld bij FIU-Nederland melden. De procedure en geheimhouding staan bij de Wwft-meldplicht.
Fictief voorbeeld: een aftrekpost onderzoeken
Een kantoor ziet een kostenpost waarvoor in het aangeleverde dossier geen factuur staat. De behandelaar vraagt naar de prestatie, de leverancier en de betaling. Een ontbrekende bijlage alleen bewijst geen belastingontduiking. Blijkt vervolgens dat er geen prestatie was en de cliënt de factuur bewust heeft laten maken om de belastbare winst te verlagen, dan verandert het feitenbeeld wezenlijk.
Het dossier moet dat onderscheid zichtbaar maken: wat ontbrak aanvankelijk, wat is daarna vastgesteld en wat betekent dit voor de transactiebeoordeling? Het voorbeeld illustreert de onderzoeksvraag en geeft geen automatische uitkomst voor ieder ontbrekend document.
Herstel en melden afzonderlijk beoordelen
Een cliënt kan willen corrigeren of alsnog betalen. Dat laat een al ontstane meldplicht niet automatisch vervallen. Voor de praktische afweging bij fouten, suppleties en herstelbereidheid is er de afzonderlijke pagina belastingcorrectie en meldplicht. Houd het herstelbesluit en het meldbesluit herkenbaar uit elkaar.
Toekomstig recht vanaf 2027
Vanaf 10 juli 2027 wordt het AMLR-meldkader toepasselijk. Controleer de meldprocedure vóór die overgang opnieuw. De beoordeling hierboven volgt de huidige Wwft en haar indicatoren.
Bronnen
- Wwft, artikelen 1, 1a en 16 — Nederlandse wetgever.
- Uitvoeringsbesluit Wwft 2018, indicatorenlijst — Nederlandse wetgever.
- Aanpak belastingontduiking — Rijksoverheid.
- Belastingontwijking: beantwoording Kamervragen, antwoord 3 — Ministerie van Financiën.
- Wat is witwassen? — FIU-Nederland.
- Specifieke leidraad fiscale beroepsgroepen, paragrafen 2.2 en 9.1 — BFT.
- Voorbereiding op nieuwe Europese regels — AFM.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Raadpleeg voor uw situatie de actuele regelgeving of een deskundige. Fout gezien? Laat het de redactie weten.
Customer Diligence is een Wwft-kennisplatform, powered by RiskResolve. Customer Diligence B.V. is op 10 november 2023 ontbonden en biedt geen diensten aan. Geen juridisch advies.
Over · Redactie en werkwijze · Contact · Privacy · Software van RiskResolve
Geen cookiesGeen tracking van personenGeen formulieren